‘Onderwijs is niet klaar voor de netwerksamenleving’

Share Button

Internet maakt kennis beschikbaar voor iedereen en ondermijnt daarmee de hiërarchische samenleving waarbij alleen de top over kennis beschikt. Het onderwijs moet leerlingen voorbereiden op die nieuwe netwerksamenleving waarin oude machtsstructuren minder invloed krijgen.

Dat zei Claire Boonstra, oprichter van Operation Education en mede-oprichter van Layar, gisteren tijdens de onderwijsbeurs IPON in Utrecht.

Om het oude kennismodel te illustreren gaf Boonstra het voorbeeld van de belboom, een schema dat bijvoorbeeld bij sportwedstrijden wordt gebruikt om de deelnemers te laten weten dat een wedstrijd niet doorgaat. De bovenste persoon in de belboom belt de twee personen daaronder, en zij bellen op hun beurt weer twee anderen en dat gaat door tot iedereen bereikt is.

“Het organogram is ontstaan in een tijd waarin er maar één manier was om kennis door te geven”, zei Boonstra, verwijzend naar het bedrijfsleven. “En kennis is macht. De meest macht zat bovenin. Zat je daar, dan wist je alles. Maar dankzij digitale middelen, is een compleet andere wereld ontstaan. Een wereld waarin mensen met elkaar verbonden zijn. Kennis an sich is niet meer het hoogste goed.”

Unieke talenten

In de netwerksamenleving draait het om de waardevolle bijdrage in de maatschappij en niet om hiërarchie en in een box passen, zei Boonstra. “Iemand levert een waardevolle bijdrage als hij met plezier doet waar hij goed in is, wat dat dan ook is. Het gaat nu om waar jij uniek in bent. Welke groepen van mensen er ontstaan die elkaar aanvullen in hun talenten. En dat betekent niet per se dat je hoog op de ladder staat.”

Onderwijs personaliseren

Voor het onderwijs betekent dat dat we kinderen moeten voorbereiden op een wereld die snel aan het veranderen is, zei Boonstra. De inzet van ict speelt daarin een essentiële rol. “Ict maakt het mogelijk. In de oude wereld was de leraar voor de klas degene die de kennis overdroeg. Nu kun je kennis overal halen. Aan de andere kant van de wereld, uit een video, een TED-talk. Of je creëert kennis. Met ict kun je bepaalde taken automatiseren, zodat er in de les meer tijd overblijft voor menselijke interactie. Ict faciliteert en brengt gelijkgestemden samen. Je kunt als leraar elk jaar dezelfde les afdraaien, maar waarom zou je dat doen als dat niet je sterkste kant is? Didactiek is meer dan dat. Je kunt de ene leerling een video laten bekijken en de andere iets anders laten doen, het onderwijs afstemmen op individuele leerlingen.”

Outside the box-denken

Het onderwijs bereidt leerlingen echter nog steeds voor op hiërarchie. Bedrijven hanteren een organogram met boxen. “In zo’n box staat een functieomschrijving.  Bedrijven willen dat mensen outside the box denken, maar ze willen iedereen er ook weer in. Zodat je uitwisselbaar bent. We willen geen unieke mensen en daarom komen talenten niet tot hun recht. Je moet passen in een ideaal profiel, of anders eigenschappen bijschaven in plaats van je sterke kanten uit te buiten.”

220px-Cito_Eindtoets_BasisonderwijsHet niet outside the box mogen denken begint al in het basisonderwijs, zei Boonstra. Als voorbeeld noemde ze de citotoetsen. “Bij een vocabulairetest moesten vijfjarigen aangeven of bij een iglo de kleur rood (warm) of blauw (koud) hoort. Het juiste cito-antwoord is blauw. Maar mijn neefje had rood gezegd. Want een eskimo bouwt een iglo omdat hij het warm wil hebben. Op grond van de toets zou je nu moeten concluderen dat hij een zwakke vocabulaire heeft, omdat hij kennelijk niet weet wat een iglo is. Maar het tegendeel is het geval.”

Een ander voorbeeld: een citovraag toont vier plaatjes, van een auto, bus, vrachtwagen en vliegtuig. De vraag is welk voertuig niet in het rijtje thuishoort. “Het juist cito-antwoord is het vliegtuig. Maar er zijn ook kinderen die de vrachtwagen kiezen. Omdat een vrachtwagen geen mensen vervoert. Of omdat het het enige vervoermiddel is waarmee je niet op vakantie gaat. Maar dat antwoord is fout.”

Operation Education

festivalofsolutionsOm meer beweging in de onderwijswereld te krijgen, zette ze Operation Education op, een “platform voor waardevol leren.”

Boonstra: “Operation Education wil in essentie verbinden, versterken en zichtbaar maken, met verhalen laten zien dat het anders moet. En zijn al zoveel oplossingen. De hal van de onderwijsbeurs IPON staat er vol mee. Maar als gewone sterveling wist ik dat tot voor kort niet. Als we het weten, kan er een beweging ontstaan. Iedereen kan die in gang zetten, of je nu moeder of leraar bent. We moeten naar faciliterende organisaties die ondersteunen en ervoor zorgen dat iedereen op zijn of haar gebied kan excelleren.”

Op 24 april houdt Operation Education in Driebergen het Festival of Solutions,waar ideeën worden uitgewisseld over vernieuwend onderwijs.

Binnenkort meer nieuws over de onderwijsbeurs IPON op Edukator.nl

Janneke Schuurman (39 Posts)

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.


Over Janneke Schuurman

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.

2 Thoughts on “‘Onderwijs is niet klaar voor de netwerksamenleving’

  1. Het onderwijs is op een heel andere manier dan hierboven genoemd niet klaar voor de Netwerksamenleving. Het informeert de leerlingen niet, in een vak als Maatschappijleer bijv. over de verschillende aspecten van de Netwerksamenleving.

    De Media, en binnen het onderwijs de mediacoaches, hebben (jonge) mensen wel steeds geinformeerd over de mogelijkheden van allerlei gadgets, het nieuwe van de Googlebril. Steeds ging het over de details maar niet over het grote verhaal: hoe de wereld om ons heen verandert door die technologische revolutie.

    Er is een acute reden om die Netwerksamenleving als de wiedeweerga uit en te na te behandelen: jonge mensen zouden een idee moeten krijgen van de wereld die ze te wachten staat. Hierbij een pleidooi van mijn hand om de Netwerksamenleving snel en uitgebreid te behandelen in het onderwijs:
    http://www.barlaeus.nl/onderwijs/netwerksociety.html

    Roeland Smeets,
    mediathecaris van het Barlaeusgymnasium in Amsterdam

  2. Op het moment dat je klaar bent voor een verandering mis je de volgende verandering. Daarmee blijf je achter de feiten aanlopen. Wat betreft ICT moeten wij afstappen van het idee dat wij leerlingen moeten begeleiden. Dat geldt misschien voor de technische kanten van het vak, alles wat via de UI de leerling bereikt komt veel sneller binnen bij die leerling dan bij de docent. Dat moet zo zijn.
    Voorbereiden is prima, maar doe dat niet op slechts één oplossing. En misschien moeten wij zelfs de toetsen gaan aanpassen? Ook die persoonlijker maken? Een mooie klus voor het CITO!

Berichtnavigatie