Kleine school kan overleven met slimme ICT

Share Button

Kleine basisscholen staan onder druk nu de Onderwijsraad adviseert de opheffingsnorm (nu 23) te verhogen naar 100. Te hoge kosten en te lage kwaliteit worden daarbij vaak als argument aangevoerd. De juiste inzet van ICT kan uitkomst bieden, zegt Lex Hupe.

Op onderwijsbeurzen en -conferenties krijg je snel een beeld van de nieuwe buzzwords. Dit jaar staan ‘gepersonaliseerd leren’ en ‘adaptiviteit’ hoog in de ranking. De apps van vandaag de dag streven ernaar dat elke leerling zijn eigen tempo volgt, eerlijke en directe feedback krijgt, en als het nodig is springt het programma bij door even een stukje terug te gaan. Dat alles zonder de belerende vinger van de leerkracht. Die komt aan het eind van de week nog even inloggen om je voortgang te checken.

Schaal

Wat heeft dit met kleine scholen te maken? Alles. Bij de discussie over de opheffing van kleine scholen, spelen vaak kosten- en kwaliteitsargumenten. Maar het opheffen van kleine scholen is juist een tijdbom onder de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Meer dan 1000 scholen ondervinden hier rechtstreeks de gevolgen van. En dat terwijl het helemaal niet nodig is.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat de kleine school geen nadelige invloed heeft op het schoolsucces. In Nederland ligt dat met name in Friesland anders; daar presteren leerlingen op kleine scholen slechter. Volgens socioloog Jules Peschar, emeritus-hoogleraar in Groningen, speelt de sociaal-culturele situatie hierin echter een belangrijke rol. De scholen liggen in gebieden met een traditioneel (laag)opgeleide beroepsbevolking. Ook vindt het onderwijs plaats in een zeker isolement. Dat leidt tot traditionele instellingen van leerkrachten. Er is weinig uitwisseling tussen scholen en andere voorzieningen waardoor de kans op impulsen afneemt.

Wat kan ICT doen?

Slimme inzet van ICT maakt het mogelijk (gespecialiseerde) docenten te delen en communities of practice rond een bepaald thema vormen. Ook maakt ICT-gebruik de leeromgeving van kinderen ineens veel groter, of dat nu in de stad of op het platteland is. In feite ligt de hele wereld aan je voeten. Leren wordt tijd- en plaatsonafhankelijk. Daarom kunnen we ook heel anders omgaan met ‘schaal’.

Stel dat je via SkypeClassroom contact krijgt met een klas in Nieuw-Zeeland, letterlijk aan de andere kant van de wereld. Je vertelt elkaar over wat je aan het doen bent. Wat het laatste nieuws was. “Er was een enorme haai gevangen” twittert de Nieuw-Zeelandse klas. O ja? Hebben jullie daar haaien dan? “Ja, hele grote ook, kijk maar” (fotootje). Maar…. kun je dan wel zwemmen? “Ja hoor, ze hebben grote netten in de zee gegooid en we kunnen veilig zwemmen” (fotootje van kinderen die in zee zwemmen). Stof genoeg voor de mooiste leervragen toch? Gezamenlijk via thema’s je omgeving (de zee) exploreren en daar verschijnselen uit de biologie en de wetten uit natuur aan koppelen.

Een schoolklas in de VS heeft via Skype Classroom contact met een school in Kenia:

Waardevolle geborgenheid

Wie nadenkt over de eigen schoolloopbaan, herinnert zich meestal niet de cijfers of diploma’s. Eerder denk je aan die ene leuke leraar die zo goed kon vertellen, het stiekeme roken in de fietsenstalling of de vrienden die je maakte. Wat de kleine school zo uniek en waardevol maakt, is dat kinderen zich gehoord en gezien voelen. Een meisje dat nu inmiddels op de middelbare school zit, verwoordt het zo: “Langs de gangen lopen en bij elke klas even zwaaien omdat iedereen je kent.”

Dat gevoel van opgenomen zijn in de gemeenschap versterkt zich nog door de betrokkenheid bij de school. Stel je voor dat kleine kernen straks de school moeten missen. Het is alsof het hart uit het dorp verdwijnt. Dat moeten we gewoon niet willen.

Als we die waardevolle geborgenheid van de kleine school gaan combineren met de mogelijkheden van ICT, ontstaat een school die het beste uit deze twee werelden haalt. Zo kunnen we kleine scholen en hun rol in de gemeenschap behouden, en werken aan een eigentijds onderwijsconcept dat kinderen vaardigheden leert die nodig zijn in de 21ste eeuw. Bovendien zijn er voorbeelden waarbij de school de directe omgeving nieuwe groeikansen biedt. Zo bloeide de botenindustrie in een klein dorpje aan de Australische kust weer op, toen de leerlingen hamer en zaag weer oppakten en opnieuw boten gingen bouwen.

Lex Hupe is mede-initiatiefnemer van Small Schools Big Ideas. Samen met Jan Lepeltak wil hij kleine scholen helpen de omslag te maken naar een nieuw type school: de kleine school 2.0.

——————————————————————————————————————

Op de website Kansen bij Krimp van Kennisnet is meer informatie te vinden over het gebruik van ICT op kleine scholen. Onderwerpen die aan bod komen, zijn onder meer adaptief lesmateriaal, flipping the classroom, webinars, video’s en leren op afstand.

2 Thoughts on “Kleine school kan overleven met slimme ICT

  1. Miranda van Elswijk on 23/05/2013 at 12:09 zegt

    Kennisnet heeft hier ook een site over: http://www.kennisnet.nl/themas/kansen-bij-krimp/

    • Janneke Schuurman on 23/05/2013 at 12:38 zegt

      Bedankt Miranda, ik heb de link aan het artikel toegevoegd.

Berichtnavigatie