Cyborgs in de klas – misschien eerder dan je denkt (of wilt)

Share Button

Hoe ziet de wereld er over twintig jaar uit, de wereld waar wij kinderen nu voor opleiden? Technologie is dan veel meer met ons dagelijks leven verweven dan nu. En dat heeft grote gevolgen voor het onderwijs, zei technologie-expert Yuri van Geest gisteren tijdens het Festival of Solutions in Driebergen.

Biotechnologie, nanotechnologie, neurotechnologie, artificial intelligence, robots, nieuwe energie, mobiele sensoren en social networking bepalen volgen Van Geest over twintig of dertig jaar ons leven. De veranderingen die ons in de komende twintig jaar te wachten staan, zijn niet te vergelijken met die van de afgelopen twintig jaar. “Het is de impact van internet, keer tien, keer honderd”, zei Van Geest.

Hij schetste een wereld van versnelling en radicale technologische verandering én verbetering. Op alle eerder genoemde terreinen is een exponentiële versnelling gaande, en ze gaan elkaar bovendien versterken. Terwijl er in het verleden hoogstens één of twee technologische revoluties tegelijk waren, komen er nu zes tegelijk.

“Als ik dertig stappen lineair neem, ben ik dertig stappen verder. Maar als ik dertig stappen exponentieel neem, kom ik uit op een miljard. Zo denken wij normaal niet, maar in die ontwikkeling zitten we. Al die technologieën die eraan komen, zijn nu nog klein. Maar in de komende vijf jaar zijn ze all over the place. Dat heeft grote consequenties voor scholen, bedrijven en samenlevingen.”

Van Geest verwacht onder meer oplossingen voor grote maatschappelijke vraagstukken op het gebied van voedsel, energie, water, gezondheidszorg en klimaatverandering. Met dna-profiling kunnen bijvoorbeeld nieuwe oplossingen worden gevonden tegen ziekten, en zelfs verdwenen plantensoorten worden teruggehaald.

Supercomputers

Over twintig jaar kan veel analytisch werk, dat in de linker hersenhelft gebeurt, door robots en supercomputers worden uitgevoerd. “Daarom moet het onderwijs zich richten op het stimuleren van creativiteit, empathie, samenwerken en mondiaal denken. Maar ook trainen in exponentieel denken, in plaats van lineair. Iets wat nu klein is, kan over vijf jaar mainstream zijn.”

Dingen maken wordt in de toekomst steeds belangrijker. “De afgelopen eeuw was de eeuw van ontdekken. De komende honderd jaar wordt de eeuw van maken.” Dat maken gebeurt met 3D-printers.  Met deze printers kunnen (zelfontworpen) voorwerpen geprint worden. Als consumenten thuis producten kunnen printen, heeft dat onvermijdelijk gevolgen voor de huidige productie- en distributieprocessen.

Ambachtelijk werk

Ambachtelijk werk is toe aan een herwaardering en op diverse plaatsen zijn al initiatieven op dit gebied gaande. In onderstaande video een kennismaking met 100 % Heerlen, een project opgezet door Carola van Iersel, ook een van de sprekers op het Festival of Solutions.

Het printen van voorwerpen is een activiteit op atomair niveau, maar er is meer mogelijk, zei Van Geest, zoals het programmeren van genen en zenuwcellen. We kunnen namelijk niet alleen voorwerpen printen, maar ook (synthetische) organismen. 3D-printers kunnen al mensenhuid en organen produceren. En mensen zijn bezig hersenactiviteit uit te lezen en daarmee dingen te creëren.

Religies

Zelfs voor het merendeel van de 400 bezoekers van het Festival of Solutions, mensen die open staan voor innovatie in het onderwijs, zal de bovengeschetste wereld moeilijk voor te stellen zijn. De tweedeling tussen de voorhoede van mensen die innovatie omarmen en de mensen die nieuwe technologieën niet oppakken, zal in de komende jaren steeds groter worden, zegt Van Geest in onderstaande video (bron: Fastmovingtargets.nl)

“Als je niet op tijd inhaakt, wordt het gat alleen maar groter. Daar maak ik mij zorgen over. Als je hier niet in meegaat, komt het concurrentievoordeel bij andere landen te liggen. De vraag is of je dat wilt of niet. Ik weet het antwoord daarop ook niet.”

Want brengen al die technologieën ons die betere wereld of juist niet? Het debat over de vraag of alles wat mogelijk is, ook wenselijk is, zal in de komende jaren onvermijdelijk gevoerd gaan worden. De believers zijn overtuigd van de positieve kracht van de technologie. Maar er is ook veel weerstand.

Van Geest zegt zich ook zorgen te maken over de reactie van religies, met name de islam en het christendom. Want wat als je als mens organismen kunt creëren en met neurotechnologie religieuze ervaringen kunt oproepen door hersenactiviteit te manipuleren? “Als je biotechnologie en neurotechnologie omarmt als reëel, haal je het fundament van deze religies onderuit. De paus zal daar binnenkort een antwoord op moeten geven.”

Talentverspilling

Het Festival of Solutions, waar Yuri van Geest veruit de meest revolutionaire spreker was, werd georganiseerd door Operation Education (OE), een netwerkbeweging die zich inzet voor onderwijsvernieuwing. De overige sprekers en deelnemers presenteerden ideeën en initiatieven die dichter bij onze huidige tijd staan, maar met een open blik naar de toekomst.

Deelnemers aan het Festival of Solutions in Driebergen.

OE wil “verbinden, versterken en mensen en mogelijkheden zichtbaar maken”, zei Claire Boonstra, oprichter van Operation Education. “Het is geen toeval dat momenteel op zoveel plekken in de wereld mensen met hetzelfde vraagstuk bezig zijn. Wij hebben niet de oplossing voor alle problemen in het onderwijs. Maar wat wel duidelijk is, is dat wij ons in het onderwijs te veel richten op wat kinderen niet kunnen en het oplossen van die problemen. ”

Dat begint al op het consultatiebureau, waar potentiële probleemgebieden van een kind in beeld worden gebracht, zei ze. “En het gaat door op school en in het bedrijfsleven. Dat is vernietigend voor de motivatie, leidt tot  burn-out, werkloosheid en stijgende zorgkosten. Als mensen, soms na twintig of dertig jaar, ontdekken wat hun natuurlijke krachten zijn, komen ze daar stuk voor stuk beter uit. Waarom zou je niet op jonge leeftijd die talenten ontwikkelen? Dan zijn ze er al, maar ze worden hardnekkig genegeerd.”

Die talenten benutten is essentieel in de toekomstige netwerksamenleving, die juist behoefte heeft aan diversiteit. “De periode van eenheidsworst is voorbij en we gaan toe naar levenslang leren. Tot nu toe waren er weinig manieren om dat goed te organiseren, maar de explosie van digitale middelen maakt het beter mogelijk. Digitaal is geen doel, maar een middel om waardevolle menselijke interactie mogelijk te maken, of je nu autodidact bent of heel veel sturing nodig hebt.”

Middelmatigheid

Boonstra verwees naar het deze week verschenen rapport De staat van het onderwijs van de Onderwijsinspectie, waarin gesteld wordt dat het Nederlandse onderwijs zich kenmerkt door middelmatigheid. Dat er veel talent verspild wordt, constateerde ook minister van Onderwijs Jet Bussemaker woensdag in een reactie op het rapport. “De basiskwaliteit van het onderwijs in Nederland is in het algemeen goed in orde. We zijn zelfs kampioen in het betrekken van zwakke leerlingen bij goed onderwijs. Maar we zijn niet goed in het bedienen van studenten en leerlingen waar heel veel in zit, op hun hoge niveau”, zei Bussemaker in het NOS-journaal.

HEMA-academie

Behalve een blik in de toekomst werpen, konden bezoekers van het festival zich verdiepen in diverse initiatieven die al gaande zijn, van het Schoolwaardenkompas (een soort Kieskompas maar dan gericht op scholen in plaats van politieke partijen) tot de democratische basisschool De Vallei in Renkum en de Steve Jobsschool of iPadschool die dit najaar in Breda (en andere plaatsen) van start gaat.

Vernieuwing gaat met vallen en opstaan, zei Hans Schuurmans van de HEMA-academie in zijn presentatie. De HEMA-academie biedt bedrijven en overheden een eigen online academie met een keur aan e-learning-modules. Ook individuele consumenten kunnen cursussen volgen bij de academie.

Bij het opzetten van de academie, waar de Hema in 2008 mee begon, stonden drie ontwikkelingen centraal: het nieuwe werken – locatie- en tijdonafhankelijk – de groeiende behoefte aan zelfredzaamheid en connectiviteit. “Ik heb nog nooit bij een organisatie gewerkt waar in 3,5 jaar tijd zo veel fouten zijn gemaakt. Maar we hebben ook heel veel geleerd”, zei Schuurmans, over de inmiddels succesvolle HEMA-academie.

Lees ook:
Onderwijs is niet klaar voor de netwerksamenleving

Janneke Schuurman (39 Posts)

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.


Over Janneke Schuurman

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.

Berichtnavigatie