‘Commerciële onderwijsinstellingen krijgen het moeilijk’

Share Button

oer“Hbo-achtige profitinstellingen” krijgen het moeilijk als gratis online onderwijs een grote vlucht gaat nemen. Dat zei Anka Mulder, voorzitter van het Open Courseware Consortium, gisteren tijdens het Open Education Evenement in Utrecht.

Mulder verwees naar een onderzoek van Moody’s uit september 2012, waarin gesteld wordt dat de partijen die profiteren van gratis online cursussen vooral gerenommeerde universiteiten zijn. Zij kunnen hun reputatie gebruiken om online studenten aan te trekken. “Het is interessant je af te vragen of dit ook voor Nederland geldt”, zei Mulder, die tevens verbonden is aan de TU Delft.

Moody’s analyseerde de situatie in de Verenigde Staten en voorspelt dat op lange termijn de profit-sector en de kleinere non-profitinstituten schade kunnen lijden van de groei van gratis onderwijs.

Moocs

trendrapportoerDe opkomst van massive open online courses (moocs) was een van de meest opvallende trends in het hoger onderwijs in het afgelopen jaar.  Deze gratis online cursussen, nu nog alleen van  universiteiten, zijn toegankelijk voor iedereen. In navolging van de Verenigde Staten, hebben inmiddels drie Nederlandse universiteiten (de TU Delft, de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam) moocs gelanceerd of aangekondigd.

Moocs zijn  niet altijd open in de zin dat het ook open educational resources zijn, open leermaterialen die vrij gekopieerd en veranderd mogen worden. Vaak gaat het om leermaterialen waar copyrights op rusten. Maar dat kan veranderen in de toekomst. De TU Delft heeft al aangekondigd moocs onder vrije licentie te gaan publiceren en hoopt dat meer onderwijsinstellingen dat gaan doen.

Volgens de auteurs van het Trendrapport OER 2013 dat maandag is gepresenteerd, zijn open leermaterialen in Nederland van de pioniersfase in de fase van early adoption beland. Nu er steeds meer technische mogelijkheden komen, zouden onderwijsinstellingen de ontwikkeling en publicatie van lesmaterialen meer zelf in de hand moeten houden, stellen zij. “Het weggeven van met publiek geld gemaakt onderwijsmateriaal aan uitgevers, om het vervolgens weer voor veel geld onder licenties en met vele restricties terug te moeten kopen, is een vergissing.”

Europa loopt achter

Lieve van den Brande, DG Onderwijs en Cultuur bij de Europese Commissie, stelde tijdens het Open Education Evenement dat Europa achterloopt met ict in het onderwijs. “Iedereen begrijpt dat wij leiderschap moeten tonen en iets moeten inhalen ten opzichte van wat in de Verenigde Staten, Azië en zelfs Afrika gebeurt. Als het gaat om de integratie van ict in het leerproces, zitten we nog steeds in de fase van early adoption.”

De Europese Commissie is daarom vorig jaar gestart met initiatief Opening up Education, met als doel de mogelijkheden met open educational resources en ict in het onderwijs te verkennen.

wikiwijsHoewel Nederland met Wikiwijs, een overheidsinitiatief voor het delen van leermaterialen, voorop loopt in Europa, proeft Anka Mulder van het Open Courseware Consortium bij  onderwijsinstellingen nog te weinig enthousiasme. Uit een onderzoek onder bestuurders van hogescholen en universiteiten vorig jaar, bleek dat de overgrote meerderheid geen gedeelde visie heeft op het gebied van open educational resources. “De expertise ontbreekt, ze zien de meerwaarde niet of hebben andere prioriteiten.”

Lagere kosten

Het Open Courseware Consortium (OCW), een wereldwijd samenwerkingsverband op het gebied van open leermaterialen, telt in Nederland drie leden: de Open Universiteit, de TU Delft en SURF, de samenwerkingsorganisatie voor ict in het hoger onderwijs. “We hebben ons best gedaan meer leden aan boord te krijgen, maar er is er niet één bijgekomen”, zei Mulder. “Wereldwijd is dat anders. Een flink aantal Japanse universiteiten is lid en in Spanje hebben we wel twintig leden.”

Met open onderwijs is veel te winnen voor de overheid, stelde Mulder. “Meer studenten, met diverse achtergronden, die sneller afstuderen tegen lagere kosten, hogere kwaliteit en concurrentie om talent. Ook wordt het gemakkelijker om over te stappen van het ene onderwijsniveau naar het andere.”

Nederland heeft volgens haar de potentie om voorop te lopen. “We hebben via SURF een goede infrastructuur,  zijn innovatief op diverse terreinen, hebben kwalitatief goed onderwijs en bijna iedereen heeft toegang tot internet.”

80 miljoen extra studenten

Niet alleen de overheid kan winnen bij open onderwijs. Ook studenten profiteren ervan, volgens Mulder. “In 2025 zijn er volgens  de Unesco 80 miljoen mensen meer die hoger onderwijs willen volgen. Het is onmogelijk hen op de traditionele manier te bedienen.” Daarnaast zijn er ook kansen voor onderwijsinstellingen. “Open onderwijs is goed voor je reputatie, je vergroot de instroom van studenten, je innoveert het onderwijs en verhoogt de kwaliteit.”

Hoe de kwaliteit verbeterd kan worden, blijkt onder meer uit ontwikkelingen bij de Harvard Business School in de VS. Een van de basisvakken, accountancy, wordt door veel Harvard-studenten inmiddels online gevolgd bij een andere universiteit, de Brigham Young University. “Omdat het vak daar beter gegeven wordt.” Mulder citeerde in dat verband de Amerikaanse auteur Thomas Friedman: When the outstanding becomes so easily available, average is over.

Eerder verschenen artikelen op Edukator.nl over Open Education Week en het Trendrapport OER 2013:
Mobiele apparaten bepalen onderwijs van de toekomst
Nooit meer betalen voor een studieboek

Janneke Schuurman (39 Posts)

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.


Over Janneke Schuurman

Janneke Schuurman is zelfstandig journalist, redacteur en vertaler met als specialisaties: onderwijs & ICT, innovatie, globalisering, internationale ontwikkeling.

Er kan niet meer gereageerd worden op dit bericht

Berichtnavigatie